Gisteren sloten we ons gezamenlijke project ‘80 jaar vrij zijn in Helmond’ feestelijk af met de boekpresentatie op de Brainport Human Campus, gepresenteerd door Frederique.
Burgemeester Sjoerd Potters nam het eerste exemplaar in ontvangst. In het boek vertellen jonge studenten de verhalen van mensen die hun vrijheid verloren door oorlog, geweld of politieke keuzes, moesten vluchten en in Helmond een nieuw bestaan opbouwden.
Waarom dit project?
Initiatiefnemer Udo Holtappels van Groep5700 legt uit hoe het project tot stand kwam. ‘Bijna 40 jaar geleden begon ik als docent Nederlands als Tweede Taal op het ROC in Eindhoven. Het was de tijd van de grote conflicten in Somalië, Iran, Irak en het voormalig Joegoslavië. Daar ontmoette ik honderden mensen van over de hele wereld – vluchtelingen die hier kwamen voor vrijheid en een nieuw bestaan. Hun verhalen raakten me. Vrijheid is niet vanzelfsprekend, het is kwetsbaar en dat wilde ik doorgeven.’
Leren door te luisteren
Voor het verzamelen van de verhalen werd de samenwerking gezocht met LEVGroep, TerAA, het Carolus Borromeus College, Fontys Hogeschool en het Learning Lab. ‘Voor onze leerlingen is dit project een maatschappelijke stage’, vertelt Ingeborg Janssen Reinen van Ter AA. ‘Door vluchtelingen te interviewen, leren ze meer dan alleen interviewtechnieken en gespreksvaardigheden: ze oefenen ook inlevingsvermogen en empathie.’ In totaal namen leerlingen van verschillende opleidingen 22 interviews af, met begeleiding in onder andere storytelling van Holtappels. Ook kregen ze workshops democratische fitness en lessen over vrijheid. ‘Door met mensen in gesprek te gaan, leer je ze kennen en ga je hun drijfveren begrijpen. Verhalen kunnen echt een verandering teweegbrengen.’
Nieuwe ooggetuigen van andere oorlogen
Udo: ‘Ik las onlangs een verhaal van een laatst ooggetuige en haar werd de vraag gesteld ‘Hoe moet dat straks met de boodschap van vrijheid als de laatste ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog er niet meer zijn?’ Zij antwoordde: Dan zijn er nieuwe ooggetuigen, van andere oorlogen. Wij moeten de kinderen die hiernaartoe zijn gevlucht duidelijk maken dat zij hun verhaal moeten blijven vertellen.’ Dankzij steun van onder andere het Veteranenfonds, het Cultuurfonds en Rotary Helmond, Stichting Steunwelzijn en de Coöperatieve Rabobank, kon het boek worden gerealiseerd.
Trots op mijn moeders verhaal
Tijdens de boekpresentatie op de Brainport Human Campus deelden studenten Nina, Nikki, Bardhi en Nikai hun ervaringen op het podium. Zij interviewden onder anderen Emad, Maxima en Damir. Het verhaal van Bardhi was bijzonder persoonlijk: hij interviewde zijn eigen moeder. ‘Ik kende haar verhaal globaal, maar pas nu hoorde ik alle details over haar vlucht naar Helmond. Als moeder had ze me altijd willen beschermen tegen het verdriet. Ik ben trots dat ik haar verhaal mag delen. En ik ben trots op jou, mama.’
Verhalen verbinden
Burgemeester Sjoerd Potters nam het eerste exemplaar in ontvangst en vertelde wat vrijheid voor hem betekent: ‘Voor mij betekent vrijheid dat ik Helmond mag vertegenwoordigen en tegelijk mezelf kan zijn. Vijftig jaar geleden was dat misschien niet mogelijk geweest, maar nu gelukkig wel.’ Hij benadrukte het belang van verhalen vertellen. ‘Tijdens de dodenherdenking vertelde ik over Willy, een jongen van 21 die overleed tijdens een dodenmars. Door verhalen te vertellen, komen ze tot leven en leven ze voort. Dit boek brengt verbinding en zorgt voor een samenleving waarin we elkaar beter begrijpen.’
Het boek 80 jaar vrij zijn in Helmond is beschikbaar voor Helmondse scholen en te vinden in Bibliotheek Helmond-Peel.
Foto’s: Henk van Dijk
